Okupacja sowiecka

    Pozostając przy tematyce sowieckiej agresji na Polskę 17. IX 1939 roku, polecam książkę Wojciecha Śleszyńskiego pt. „Okupacja sowiecka na Białostocczyźnie 1939 – 1941”. Jak można zauważyć po tytule, publikacja traktuje o okresie okupacji od jej początku, aż do roku, w którym nazistowskie Niemcy zaatakowały swego sojusznika w rozbiorze Polski. Praca poświęcona została zagadnieniu propagandy i indoktrynacji na Białostocczyźnie, które wdrażane były na danym obszarze. Wielość źródeł wskazuje na ogromny obszar poszukiwań autora i dobrą znajomość tematu. Wojciech Śleszyński ma w swoim dorobku wiele innych, ciekawych publikacji, ale tymczasem podaję fragment niniejszej. Dla zachęty:

    Wraz z wkraczającymi na wschodnie tereny II Rzeczypospolitej oddziałami Armii Czerwonej przybyli również oficerowie polityczni, Mający za zadanie propagowanie na zajętych obszarach ideologii i kultury sowieckiej. Jedną z najskuteczniejszych metod oddziaływania na tłumy było wyświetlanie filmów. W zajmowanych miejscowościach organizowano polowe pokazy kinowe, które wywierały tym większe wrażenie, im dalej osada znajdowała się od centrów administracyjnych. Duża część chłopów po raz pierwszy w życiu widziała ruchome obrazy na ekranie.

    Rozpoczynając swoje rządy władze sowieckie już w pierwszych tygodniach okupacji dokonały nacjonalizacji wszystkich kin znajdujących się na Białorusi Zachodniej. Decyzją zarządu kinofikacji funkcjonującego przy Radzie Komisarzy Ludowych BSRS, zorganizowano na wzór sowiecki Kinotrusty. Na ich siedzibę wyznaczone zostały następujące miasta Białorusi Zachodniej: Białystok Brześć, Baranowicze i Wilejka. Zdaniem Kinotrustów było stworzenie nad podległym im obszarze sieci kin. (…)

    Białostocki Wydział Kinofikacji podzielony został na 6 międzyrejonowych oddziałów:

1.      białostocki, obejmujący swoim zasięgiem 5 rejonów: białostocki, czyżewski, knyszyński, łapski i zabłudowski,

2.      łomżyński (5 rejonów): łomżyński (łącznie z m. Łomża), kolneński, śnaidowski, jedwabnieński, zambrowski,

3.      grodzieński (5 rejonów), grodzieński (z m. Grodno), sopoćkiński, skidelski, sokólski, porzecki,

4.      wołkowyski (3 rejony): wołkowyski, świsłocki, krynkowski,

5.      bielski (3 rejony): bielski, brański, ciechanowiecki,

6.      augustowski: (3 rejony): augustowski, grajewski, dąbrowski.

Białystok jako miasto obwodowe posiadało samodzielną strukturę organizacyjną podległą bezpośrednio Wydziałowi Kinofikacji. (…)

    W maju 1940 roku funkcjonowało, według oficjalnych danych, w obwodzie białostockim 20 kin.

    Do końca 1940 roku liczba ta zwiększyła się o kolejne 9 kin (łącznie było 29), otwartych w Zabłudowie, Czyżewie, Supraślu, Druskiennikach, Sopoćkinie, Jedwabnem, Śniadowie, Brański i Szczuczynie. Sieć obwodowych kino-teatrów uzupełniało 15 stałych zakładowych (resortowych) sal kinowych, znajdujących się w Klubie Kolejarza w Białymstoku, Łapach, Starosielcach, Wołkowysku i Porzeczu, Balon – Klubie w Białymstoku, Rejonowym Klubie Milicji w Białymstoku, Klubie przy Szpitalu w Choroszczy, Klubie przy Sanatorium WCSPS w Druskiennikach, Klubie przy Zakładach Cementowych w Rosie, Klubie przy Zakładach Leśnych w Czarnej Wsi, Klubie przy Domu Dziecka w Augustowie i Klubie przy Średniej Szkole w Grodnie. Projekcje odbywały się także w innych miejscach, np. w kościele garnizonowym w Białymstoku (na ulicy Traugutta) zamienionym na świetlicę wojskową, gdzie często siłą zmuszano okoliczną ludność do uczestniczenia w seansach filmowych.